राहुल गांधींच्या नेतृत्व क्षमतेवर बारकाईने विचार सुरू

सध्या काँग्रेसमध्ये राहुल गांधींच्या नेतृत्व क्षमतेबद्दल प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे. अलीकडेच काही मुस्लीम नेत्यांनी त्यांच्याविरुद्ध मोहीम सुरू केली आहे. हे त्यांच्या पक्षासाठी निश्चितच चांगले नाही, जो आपल्या अस्तित्वासाठी मुस्लीम मतदारांवर जास्त अवलंबून आहे. स्वातंत्र्यापासून मुस्लीम मतपेढी असलेल्या काँग्रेसबद्दल मुस्लिमांचा भ्रमनिरास होत असेल, तर ती पक्षासाठी धोक्याची घंटा आहे. राहुल यांच्या नेतृत्व क्षमतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणाºयांमध्ये पक्षाचे ज्येष्ठ नेते डॉ. शकील अहमद यांचा समावेश आहे. बिहारमधील पारंपरिक काँग्रेस कुटुंबातून आलेले शकील अहमद यांनी अनेक वेळा आमदार, खासदार आणि मंत्री म्हणून काम केले आहे. त्यांनी राहुल यांच्यावर ‘कायर’ असल्याचा आरोप केला.

वरिष्ठ नेत्यांसोबत काम करण्यास त्यांना अस्वस्थ वाटते, कारण त्यांना ‘आप’ असे संबोधावे लागते, ही पद्धत त्यांना आवडत नाही. अहमद यांनी राहुल यांचे वर्णन अहंकारी, विशेषाधिकारप्राप्त आणि असुरक्षित असे देखील केले. ते म्हणतात की, त्यांनी राहुलपेक्षा जास्त असुरक्षित नेता कधीही पाहिला नाही. ते मतचोरीचे मुद्दे उपस्थित करतात आणि त्याचे पुरावे देण्याची वेळ येते तेव्हा गायब होतात. मल्लिकार्जुन खर्गे यांना कठपुतळी अध्यक्ष म्हणून संबोधत अहमद म्हणाले की, पक्षाचे सर्व प्रमुख निर्णय राहुल गांधी घेतात. अहमद यांनी असेही म्हटले की, पक्षाच्या वरिष्ठ नेतृत्वाने पाटणा आणि मधुबनी येथील त्यांच्या निवासस्थानांवर हल्ला करण्याचे आदेश पक्षाच्या कार्यकर्त्यांना दिले.

आणखी एक अनुभवी आणि ज्येष्ठ नेते रशीद अल्वी हे देखील पक्षाच्या उच्च कमांडवर असमाधानी आहेत. पक्षात अंतर्गत संवादासाठी जागा नाही आणि वरिष्ठ नेत्यांनाही वरिष्ठ नेतृत्वापर्यंत पोहोचणे कठीण जाते, असे अल्वी म्हणतात. इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधींसारख्या दिग्गजांच्या काळातही पक्ष कार्यकर्त्यांना त्यांच्याशी वेळ घालवण्यात कोणतीही अडचण आली नाही. अल्वी यांच्या मते, काँग्रेस मुस्लीम मतपेढीचा फायदा घेते, पण मुस्लिमांकडे दुर्लक्ष करते हे पाहून त्यांना वाईट वाटते. पक्षाच्या धोरणांवरून मुस्लिमांचे जीवन सुधारण्याचा त्यांचा कोणताही हेतू असल्याचे कोणतेही संकेत मिळत नाहीत. पक्षावर निराश झालेल्या मुस्लीम नेत्यांमध्ये नसीमुद्दीन सिद्दिकी यांचा समावेश आहे. तळागाळातील मजबूत संबंध असलेले सिद्दिकी बसपचे वरिष्ठ नेते मानले जात होते. बसप सोडून काँग्रेसमध्ये सामील झालेले सिद्दिकी यांचाही पक्षावर भ्रमनिरास झाला. ते म्हणतात की, त्यांचा मोठा पाठिंबा असूनही, काँग्रेस त्यांना कोणतीही जबाबदारी देत ​​नव्हती आणि दुर्लक्षामुळे त्यांना सोडावे लागले.

केवळ मुस्लीम नेतेच नाही तर इतर वरिष्ठ नेतेही पक्षातील दुर्लक्षामुळे नाराज असल्याचे दिसून येते. असेच एक नेते शशी थरूर आहेत. देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर त्यांच्या विद्वत्तेसाठी विशेष प्रतिष्ठा मिळवलेले थरूर हे कोणत्याही पक्षासाठी अत्यंत उपयुक्त आहेत, परंतु त्यांच्याच पक्षात त्यांची उपेक्षा करण्यात आली आहे. त्यांच्या दुर्लक्षामुळे शकील अहमद यांच्या पक्षात सक्षम व्यक्तींना बाजूला ठेवण्यात आल्याच्या आरोपांना बळकटी मिळते. राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत थरूर यांनी त्यांच्या उमेदवार खर्गे यांच्या विरोधात निवडणूक लढवल्यामुळे आणि आॅपरेशन सिंदूर दरम्यान सरकारच्या भूमिकेला पाठिंबा दिल्यामुळे उच्च कमांडची थरूर यांच्यावरील नाराजी निर्माण झाली असण्याची शक्यता आहे. आॅपरेशन सिंदूर दरम्यान कोणत्याही खºया भारतीयाने घेतलेली भूमिका थरूर यांनी स्वीकारली.

अशा नेत्यांच्या आत्मपरीक्षणाच्या आवाहनाकडे लक्ष देण्याऐवजी, पक्षाच्या उच्च कमांडच्या जवळच्या लोकांनी त्यांच्या विरोधात मोर्चा काढला आहे. पक्षाच्या एका खासदाराने या नेत्यांना ‘२०२६च्या बॅचचे जयचंद’ म्हटले आहे, ज्याचा अर्थ असा आहे की, ते देशद्रोह्यांचा गट आहेत. या अर्थाने, शकील अहमद आणि रशीद अल्वीसारख्या नेत्यांना अपयशी आणि निराशाजनक म्हटले आहे, जे राहुल गांधींसारख्या सक्षम नेत्यांना प्रतिसाद देत नाहीत. उच्च नेतृत्वाच्या जवळच्या लोकांचा असा आरोप आहे की, पक्षाचे त्यांच्यावर विविध उपकार असूनही, ते विश्वासघात करण्यास तयार आहेत. तथापि, पक्षातील एक गट या घडामोडींवर टीका करत आहे. पक्षाचा पाठिंबा कमी होत चालला आहे हे नेते मान्य करतात, परंतु त्यांच्यासमोर मोठा प्रश्न आहे: मांजरीच्या गळ्यात घंटा कोण बांधणार?

बिहार विधानसभा निवडणुकीत आणि अलीकडच्या बीएमसी निवडणुकीत झालेल्या खराब कामगिरीनंतर, पक्षातील कमकुवतपणाची चर्चा सुरू आहे. बिहार विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसला फक्त ८.७१ टक्के मते मिळाली आणि त्यांना फक्त सहा जागा मिळाल्या. पक्षाची कामगिरी इतकी खराब होती की त्यांच्या आघाडीतील भागीदारांनीही पराभवासाठी काँग्रेसला दोष देऊ लागले. जागावाटपाच्या वाटाघाटी दरम्यानही, महाआघाडीच्या नेत्यांनी काँग्रेस हा त्यांचा सर्वात कमकुवत दुवा असल्याचे म्हटले आणि निवडणूक निकालांनी याची पुष्टी केली. पक्षाकडे ना कार्यकर्ते होते ना मतांचा आधार. असे असूनही, राहुल गांधींनी कठीण सौदा करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले.

काँग्रेसने शक्य तितक्या जागा लढवण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले, परंतु प्रचारादरम्यान ते अपयशी ठरले. परिणामी, तेजस्वी यादव यांना महाआघाडीच्या निवडणूक प्रचाराची संपूर्ण जबाबदारी स्वीकारावी लागली. निवडणूक प्रचार सुरू होण्यापूर्वी राहुल गांधींनी आक्रमकता दाखवली, परंतु महाआघाडीच्या निवडणूक जाहीरनाम्याच्या प्रकाशनालाही ते अनुपस्थित होते. त्यांनी अखेर काही सभा घेतल्या, पण तोपर्यंत निवडणुकीची दिशा निश्चित झाली होती.

बीएमसी निवडणुका देखील काँग्रेससाठी एक महत्त्वाची परीक्षा होती, परंतु राहुल गांधी आपली ताकद दाखवण्यात अपयशी ठरले. स्वाभाविकच, निकाल काँग्रेससाठी प्रतिकूल होते. पक्षाला २२७ पैकी केवळ २४ जागा मिळाल्या, फक्त ९.३१ टक्के मते मिळाली. देशातील सर्वात जुन्या पक्षासाठी हे निराशाजनक आहे. आता, तामिळनाडू, केरळ, बंगाल, आसाम आणि पुद्दुचेरी येथील निवडणुका जवळ येत असताना, काँग्रेस नेते राहुल गांधींच्या नेतृत्वापासून मुक्त होतील की नाही याबद्दल अधिकाधिक उत्सुकता बाळगत असतील. काँग्रेसचा हा कमकुवत दुवा भारतीय जनता पक्षासाठी फायदेशीर ठरत आहेत. जोपर्यंत राहुल गांधी आहेत तोपर्यंत भाजप सुरक्षित आहे असे चित्र आहे.

प्रफुल्ल फडके/बिटवीन द लाइन्स